หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ควบคุมได้ยากแต่มักถูกมองข้ามคือ อุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ ซึ่งเป็นสองค่าหลักที่ส่งผลอย่างมากต่อผลลัพธ์ของงานในภาคอุตสาหกรรม ในทุกกระบวนการผลิตของโรงงานอุตสาหกรรม “สภาพแวดล้อม” ถือเป็นปัจจัยพื้นฐานที่ส่งผลโดยตรงต่อคุณภาพของสินค้า ความแม่นยำของเครื่องมือวัด และประสิทธิภาพของกระบวนการผลิตโดยรวม เครื่องมือวัดความชื้น จึงมีบทบาทสำคัญมากในโรงงานอุตสาหกรรม
อุณหภูมิ คืออะไร?
เพื่อให้เข้าใจในทิศทางเดียวกัน เราขอพูดถึงนิยามของคำว่า “อุณหภูมิ” คือ ค่าที่บ่งบอกถึงระดับ “ความร้อน” หรือ “พลังงานความร้อน” ของวัตถุหรืออากาศ โดยมีหน่วยวัดเป็นองศาเซลเซียส (°C) ค่าอุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงสามารถส่งผลต่อสมบัติทางกายภาพของวัสดุ อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี และการทำงานของเครื่องจักรในโรงงาน
ความชื้นสัมพัทธ์ (Relative Humidity) คืออะไร?
ความชื้นสัมพัทธ์” หรือ Relative Humidity (RH) คือ “อัตราส่วนของปริมาณไอน้ำที่มีอยู่จริงในอากาศ ต่อ ปริมาณไอน้ำที่จะทำให้อากาศอิ่มตัว ณ อุณหภูมิเดียวกัน” หรือ “อัตราส่วนของความดันไอน้ำที่มีอยู่จริง ต่อ ความดันไอน้ำอิ่มตัว” ซึ่งค่าความชื้นสัมพัทธ์แสดงในรูปของร้อยละ (%)
ทำไมต้องควบคุมอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ในโรงงาน?
-
มีผลต่อคุณภาพของสินค้า
- ในอุตสาหกรรมอาหาร ยา หรือเครื่องสำอาง ถือได้ว่าเป็นอุตสาหกรรมการผลิตที่ผลิตภัณฑ์และการทำงานของเครื่องมือไวต่อสภาพแวดล้อม หากอุณหภูมิและความชื้นไม่คงที่ อาจทำให้เกิดการเสื่อมสภาพก่อนเวลา เช่น ยาเม็ดดูดความชื้น อาหารขึ้นรา
- ในอุตสาหกรรม อิเล็กทรอนิกส์ ความชื้นสูงอาจทำให้เกิดการกัดกร่อนของแผงวงจร แต่ถ้าความชื้นต่ำเกินไปอาจเกิดไฟฟ้าสถิต (ESD) ที่ทำลายชิ้นส่วนได้ สามารถตรวจสอบได้จากคำแนะนำช่วงการทำงานโดยทั่วไปของระบบจาก ASHRAE
- ในอุตสาหกรรม สิ่งทอและกระดาษ ความชื้นมีผลต่อการยืดหดของเส้นใยและการพิมพ์
-
มีผลต่อการวัดและการสอบเทียบ
- เครื่องมือวัด เช่น ไมโครมิเตอร์ เครื่องชั่ง หรือเกจวัดต่าง ๆ จะให้ค่าคลาดเคลื่อนมากขึ้นเมื่ออุณหภูมิเปลี่ยน เพราะโลหะและวัสดุต่าง ๆ จะขยายตัว หรือหดตัวตามอุณหภูมิ ความชื้นที่สูงเกินไปอาจทำให้เกิดการกัดกร่อน หรือทำให้วงจรอิเล็กทรอนิกส์ในเครื่องมือเสียหาย
- ดังนั้น ห้องสอบเทียบ (Calibration Lab) และห้องควบคุมคุณภาพ (QC Room) จึงต้องรักษาอุณหภูมิและความชื้นให้อยู่ในค่าที่กำหนดเสมอ
-
ส่งผลต่อกระบวนการผลิตและการจัดเก็บ
- วัตถุดิบบางประเภทต้องเก็บในอุณหภูมิและความชื้นที่เหมาะสม เช่น ผงเคมี เม็ดพลาสติก หรือกระดาษ เพื่อป้องกันการดูดความชื้นหรือการจับตัวเป็นก้อน
- การควบคุมอุณหภูมิและความชื้นที่เหมาะสมช่วยให้กระบวนการผลิตมีความคงที่ เช่น ช่วยลดของเสียจากความผิดพลาดในสภาพแวดล้อม รักษาความคงตัวของชิ้นงานในระหว่างการประกอบหรือตรวจสอบ
-
ส่งผลต่อมาตรฐานและการรับรองระบบคุณภาพ
หลายมาตรฐาน เช่น ISO/IEC 17025, ISO 9001 หรือ GMP กำหนดให้มีการควบคุมและบันทึกค่าอุณหภูมิ และความชื้นในพื้นที่สำคัญอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้มั่นใจว่ากระบวนการทั้งหมดอยู่ในเงื่อนไขที่เหมาะสม และตรวจสอบย้อนกลับได้
เครื่องมือที่ใช้วัดอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ (Thermo-Hygrometer)
เป็นเครื่องมือที่ใช้วัด อุณหภูมิ และ ความชื้นสัมพัทธ์ ในอุปกรณ์เดียวกัน นิยมใช้ในห้องปฏิบัติการ, โรงงานผลิตยา, โรงพยาบาล, อาหาร, ห้องเก็บสินค้า, พื้นที่ผลิตที่ต้องควบคุมสภาพแวดล้อม การใช้งานเพื่อตรวจวัดอุณหภูมิและความชื้น ณ จุดติดตั้ง เหมาะกับห้องปฏิบัติการ โซนผลิตผลิตภัณฑ์ต่างๆ และจุดเก็บรักษาที่สามารถอ่านค่าได้ทันที

Data Logger
เครื่องมือชนิดนี้สามารถ บันทึกข้อมูลอุณหภูมิและความชื้นต่อเนื่องตามช่วงเวลาที่ตั้งไว้ ข้อมูลที่บันทึกสามารถนำไปวิเคราะห์ย้อนหลังได้ เช่น การควบคุมอุณหภูมิในคลังสินค้า หรือการขนส่งสินค้าที่ต้องควบคุมอุณหภูมิ ตัวอย่างการใช้งานเช่น ผลิตภัณฑ์ยาประเภทวัคซีนมีการแนะนำให้ใช้ Digital Data Logger พร้อมหัววัดบัฟเฟอร์โดยวางหัววัดไว้ให้ใกล้กับผลิตภัณฑ์ เพราะสามารถแสดงอุณหภูมิของผลิตภัณฑ์ได้ใกล้เคียงความจริงมากที่สุด เป็นต้น

สรุป
เครื่องมือวัดอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์มีหลายประเภทให้เลือกใช้งานตามลักษณะของพื้นที่และความต้องการความแม่นยำ เพื่อให้ค่าที่วัดได้ถูกต้องและเชื่อถือได้ ควรสอบเทียบ (Calibration) เครื่องมือเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะเครื่องมือที่ใช้ในห้องปฏิบัติการหรือโรงงานที่ต้องผ่านการรับรองมาตรฐาน เช่น ISO/IEC 17025, GMP, หรือ ISO 9001
เกี่ยวกับเรา
ประวัติความเป็นมา
สอบเทียบ
Pressure & Vacuum
Dimension
Temperature & Humidity
Torque & Force
Electrical
Mass & Balance
Glassware & Chemical
Medical
Flow
อบรม
Promotion
Pressure & Vacuum
Dimension
Temperature & Humidity
Torque & Force
Electrical
Mass & Balance
Glassware & Chemical
Others
บทความ
วีดีโอ
ข่าวสาร



